(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 098

॥ శ్రీః ॥
7.98. అధ్యాయః 098
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
ద్రోణసాత్యక్యోర్యుద్ధం॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 7-98-0x(4513)(48526)
బాణే తస్మిన్నికృత్తే తు ధృష్టద్యుంనే చ మోక్షితే।
తేన వృష్ణిప్రవీరేణ యుయుధానేన సంజయ॥ 7-98-1(48527)
అమర్షితో మహేష్వాసః సర్వశస్త్రభృతాం వరః।
నరవ్యాఘ్రం శినేః పౌత్రం ద్రోణః కిమకరోద్యుధి॥ 7-98-2(48528)
సంజయ ఉవాచ। 7-98-3x(4514)
సంప్రస్రుతక్రోధవిషో వ్యాదితాస్యశరాసనః।
తీక్ష్ణధారేషుదశనః సితనారాచదంష్ట్రవాన్॥ 7-98-3(48529)
సంరంభామర్షతాంరాక్షో మహోరగ ఇవ శ్వసన్।
నరవీరః ప్రముదితః శోణైరశ్వైర్మహాజవైః॥ 7-98-4(48530)
ఉత్పతద్భిరివాకాశే క్రామద్భిరివ పర్వతం।
రుక్మపుంఖాఞ్శరానస్యన్యుయుధానముపాద్రవత్॥ 7-98-5(48531)
శరపాతమహావర్షం రథఘోషబలాహకం।
కార్ముకైరావృతం రాజన్నారాచబహువిద్యుతం॥ 7-98-6(48532)
శక్తిఖంగాశనిధరం క్రోధవేగసముత్థితం।
ద్రోణమేఘమనావార్యం హయమారుతచోదితం॥ 7-98-7(48533)
దృష్ట్వైవాభిపతంతం తం శూరః పరపురంజయః।
ఉవాచ సూతం శైనేయః ప్రహసన్యుద్ధదుర్మదః॥ 7-98-8(48534)
ఏనం వై బ్రాహ్మణం శూరం స్వకర్మణ్యనవస్థితం।
ఆశ్రయం ధార్తరాష్ట్రస్య ధర్మరాజభయావహం॥ 7-98-9(48535)
శీఘ్రం ప్రజవితైరశ్వైః ప్రత్యుద్యాహి ప్రహృష్టవత్।
ఆచార్యం రాజపుత్రాణాం సతతం శూరమానినం॥ 7-98-10(48536)
సంజయ ఉవాచ। 7-98-11x(4515)
`ఏవముక్తస్తతః సూతః సాత్యకస్యావహద్రథం'।
తతో రజతసంకాశా మాధవస్య హయోత్తమాః।
ద్రోణస్యాభిముఖాః శీఘ్రమగచ్ఛన్వాతరంహసః॥ 7-98-11(48537)
తతస్తౌ ద్రోణశైనేయౌ యుయుధాతే పరంతపౌ।
శరైరనేకసాహస్రైస్తాడయంతౌ పరస్పరం॥ 7-98-12(48538)
ఇషుజాలావృతం వ్యోమ చక్రతుః పురుషర్షభౌ।
పూరయామాసతుర్వీరావుభౌ దశ దిశః శరైః।
మేఘావివాతపాపాయే ధారాభిరితరేతరం॥ 7-98-13(48539)
న స్మ సూర్యస్తదా భాతి న వవౌ చ సమీరణః।
హషుజాలావృతం ఘోరమంధకారం సమంతతః॥ 7-98-14(48540)
అనాధృష్యమివాన్యేషాం శూరాణామభవత్తదా।
అంధకారీకృతే లోకే ద్రోణశైనేయయోః శరైః॥ 7-98-15(48541)
తయోః శీఘ్రాస్త్రవిదుషోర్ద్రోణసాత్వతయోస్తదా।
నాంతరం శరవృష్టీనాం దదృశే నరసింహయోః॥ 7-98-16(48542)
ఇషూణాం సన్నిపాతేన శబ్దో ధారాభిఘాతజః।
శుశ్రువే శక్రముక్తానామశనీనామివ స్వనః॥ 7-98-17(48543)
నారాచైర్వ్యతివిద్ధానాం శరాణాం రూపమాబభౌ।
ఆశీవిషవిదష్టానాం సర్పాణామివ భారత॥ 7-98-18(48544)
తయోర్జ్యాతలనిర్ఘోషః శుశ్రువే యుద్ధశౌండయోః।
అజస్రం శైలశృంగాణాం వజ్రేణాహన్యతామివ॥ 7-98-19(48545)
ఉభయోస్తౌ రథౌ రాజంస్తే చాశ్వాస్తౌ చ సారథీ।
రుక్మపుంఖైః శరైఛన్నాశ్చిత్రరూపా బభుస్తదా॥ 7-98-20(48546)
నిర్మలానామజిహ్మానాం నారాచానాం విశాంపతే।
నిర్ముక్తాశీవిపాభానాం సంపాతోఽభూత్సుదారుణః॥ 7-98-21(48547)
ఉభయోః పతితే ఛత్రే తథైవ పతితౌ ధ్వజౌ।
`నికృంతతోః శరైస్తీక్ష్ణైర్ద్రోణసాత్యకయో రణే'॥ 7-98-22(48548)
ఉభౌ రుధిరసిక్తాంగావుభౌ చ విజయైషిణౌ।
స్రవద్భిః శోణితం గాత్రైః ప్రస్రుతావివ వారణౌ।
అన్యోన్యమభ్యవిధ్యేతాం జీవితాంతకరైః శరైః॥ 7-98-23(48549)
గర్జితోత్కృష్టసన్నాదాః శంఖదుందుభినిఃస్వనాః।
ఉపారమన్మహారాజ వ్యాజహార న కశ్చన॥ 7-98-24(48550)
తుష్ణీంభూతాన్యనౌకాని యోధా యుద్ధాదుపారమన్।
దదర్శ ద్వైరథం తాభ్యాం జాతకౌతూహలో జనః॥ 7-98-25(48551)
రథినో హస్తియంతారో హయారోహాః పదాతయః।
అవైక్షంతాచలైర్నేత్రైః పరివార్య నరర్షభౌ॥ 7-98-26(48552)
హస్త్యనీకాన్యతిష్ఠంత తథానీకాని వాజినాం।
తథైవ రథవాహిన్యః ప్రతివ్యూహ్య వ్యవస్థితాః॥ 7-98-27(48553)
ముక్తావిద్రుమచిత్రైశ్చ మణికాంచనభూషితైః।
ధ్వజైరాభరణైశ్చిత్రైః కవచైశ్చ హిరణ్మయైః॥ 7-98-28(48554)
వైజయంతీపతాకాభిః పరిస్తోమాంగకంబలైః।
విమలైర్నిశితైః శస్త్రైర్హయానాం చ ప్రకీర్ణకైః॥ 7-98-29(48555)
జాతరూపమయీభిశ్చ రాజతీభిశ్చ మూర్ధసు।
గజానాం కుంభమాలాభిర్దంతవేష్టైశ్చ భారత॥ 7-98-30(48556)
సబలాకాః సఖద్యోతాః సైరావతశతహదాః।
అదృశ్యంతోష్ణపర్యాయే మేఘానామివ వాగురాః॥ 7-98-31(48557)
అపశ్యన్నస్మదీయాశ్చ తే చ యౌధిష్ఠిరాః స్థితాః।
తద్యుద్ధం యుయుధానస్య ద్రోణస్య చ మహాత్మనః॥ 7-98-32(48558)
విమానాగ్రగతా దేవా బ్రహ్మసోమపురోగమాః।
సిద్ధచారణసంఖాశ్చ విద్యాధరమహోరగాః॥ 7-98-33(48559)
`గంధర్వా దానవా యక్షా రాక్షసాప్సరసః ఖగాః'।
గతప్రత్యాగతాక్షేపైశ్చితైరస్త్రవిఘాతిభిః।
వివిధైర్విస్మయం జగ్ముస్తయోః పురుషసింహయోః॥ 7-98-34(48560)
హస్తలాఘవమస్త్రేషు దర్శయంతౌ మహాబలౌ।
అన్యోన్యమభివిధ్యేతాం శరైస్తౌ ద్రోణసాత్యకీ॥ 7-98-35(48561)
తతో ద్రోణస్య దాశార్హః శరాంశ్చిచ్ఛేద సంయుగే।
పత్రిభిః సుదృఢైరాశు ధనుశ్చైవ మహాద్యుతేః॥ 7-98-36(48562)
నిమేషాంతరమాత్రేణ భారద్వాజోఽపరం ధనుః।
సజ్యం చకార తదపి చిచ్ఛేదాస్య స సాత్యకిః॥ 7-98-37(48563)
తతస్త్వరన్పునర్ద్రోణో ధనుర్హస్తో వ్యతిష్ఠత।
సజ్యం సజ్యం ధనుశ్చాస్య చిచ్ఛేద నిశిథైః శరైః॥ 7-98-38(48564)
ఏవమేకశతం ఛిన్నం ధనుషాం దృఢధన్వినా।
న చాంతరం తయోర్దృష్టం సంధానే చ్ఛేదనేఽపి చ॥ 7-98-39(48565)
తతోఽస్య సంయుగే ద్రోణో దృష్ట్వా కర్మాతిమానుషం।
యుయుధానస్య రాజేంద్ర మనసైతదచింతయత్॥ 7-98-40(48566)
ఏతదస్త్రబలం రామే కార్తవీర్యే ధనంజయే।
భీష్మే చ పురుషవ్యాఘ్రే యదిదం సాత్వతాం వరే॥ 7-98-41(48567)
తం చాస్య మనసా ద్రోణః పూజయామాస విక్రమం।
లాఘవం వాసవస్యేవ సంప్రేక్ష్య ద్విజసత్తమః॥ 7-98-42(48568)
తుతోషాస్త్రవిదాం శ్రేష్ఠస్తథా దేవాః సవాసవాః।
న తామాలక్షయామాసుర్లఘుతాం శీఘ్రచారిణః॥ 7-98-43(48569)
దేవాశ్చ యుయుధానస్య గంధర్వాశ్చ విశాంపతే।
సిద్ధచారణసంఘాశ్చ విదుర్ద్రోణస్య కర్మ తత్॥ 7-98-44(48570)
తతోఽన్యద్ధనురాదాయ ద్రోణః క్షత్రియమర్దనః।
అస్త్రైరస్త్రవిదాం శ్రేష్ఠో యోధయామాస భారత॥ 7-98-45(48571)
తస్యాస్త్రాణ్యస్త్రమాయాభిః ప్రతిహత్య స సాత్యకిః।
జఘాన నిశితైర్బాణైస్తదద్భుతమివాభవత్॥ 7-98-46(48572)
తస్యాతిమానుషం కర్మ దృష్ట్వాఽన్యైరసమం రణే।
యుక్తం యోగేన యోగజ్ఞాస్తావకాః సమపూజయన్॥ 7-98-47(48573)
యదస్త్రమస్యతి ద్రోణస్తదేవాస్యతి సాత్యకిః।
తమాచార్యోఽథ సంభ్రాంతోఽయోధయచ్ఛత్రుతాపనః॥ 7-98-48(48574)
తతః క్రుద్ధో మహారాజ ధనుర్వేదస్య పారగః।
వధాయ యుయుధానస్య దివ్యమస్త్రముదైరయత్॥ 7-98-49(48575)
తదాగ్నేయం మహాఘోరం రిపుఘ్నముపలక్ష్య సః।
దివ్యమస్త్రం మహేష్వాసో వారుణం సముదైరయత్॥ 7-98-50(48576)
హాహాకారో మహానాసీద్దృష్ట్వా దివ్యాస్త్రధారిణౌ।
న విచేరుస్తదాఽఽకాశే భూతాన్యాకాశగాన్యపి॥ 7-98-51(48577)
అస్త్రే తే వారుణాగ్నేయే యదా బాణైః సమాహితే।
న యావదభ్యపద్యేతాం వ్యావర్తదథ భాస్కరః॥ 7-98-52(48578)
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా భీమసేనశ్చ పాండవః।
నకులః సహదేవశ్చ పర్యరక్షంత సాత్యకిం॥ 7-98-53(48579)
ధృష్టద్యుంనముఖైః సార్ధం విరాటశ్చ సకేకయః।
మత్స్యాః సాల్వేయసేనాశ్చ ద్రోణమాజగ్మురంజసా॥ 7-98-54(48580)
దుఃశాసనం పురస్కృత్య రాజపుత్రాః సహస్రశః।
ద్రోణమభ్యుపపద్యంత సపత్నైః పరివారితం॥ 7-98-55(48581)
రజసా సంవృతే లోకే శరజాలసమావృతే॥
సర్వమావిగ్నమభవన్న ప్రాజ్ఞాయత కించన। 7-98-56(48582)
సైన్యేన రజసా ధ్వస్తే నిర్మర్యాదమవర్తత॥
`తేనాంతరేణ పార్థస్తు రణే జిత్వా మహారిపూన్। 7-98-57(48583)
అతిక్రాంతస్తదా యుద్ధం కృత్వా పర్యవతస్థివాన్'॥
॥ 7-98-58(48584)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి జయద్రథవధపర్వణి చతుర్దశదివసయుద్ధే అష్టనవతితమోఽధ్యాయః॥ 98 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-98-16 అంతరమవచ్ఛేదః॥
5-98-27 రథవాహిన్యో రథసేనాః॥
5-98-29 వైజయంతీ విలక్షణాభిః పతాకాభిః।
పరిస్తోమైర్వర్ణకంబలైః। అంగకంబలైః సూక్ష్మకంబలైః॥
5-98-31 ఐరావతమింద్రధనుః।
ఐరావతోభ్రమాతంగై ఇత్యుపక్రంయ నపుంసకం మహేంద్రస్య ఋజుదీర్ఘశరాసనే ఇతి మేదినీ॥
ఉష్ణస్య పర్యాయే అపగమే వాగురాః జాలాని సమూహా ఇతియావత్॥
5-98-34 ప్రత్యాగతం నివర్తనం। ఆక్షేపః ప్రహరణం॥
5-98-43 ఆలక్షయామాసుర్లక్షితవంతః॥
5-98-44 విదుర్నేత్యనుషజ్యతే॥
5-98-47 యోగేన యుక్త్యా॥
5-98-52 న యావదభ్యపద్యేతాం యావదేవ న పరాభూతే।
వ్యావర్తత్ మధ్యాహ్నతః పరావృత్తోఽభూత్॥
5-98-98 అష్టనవతితమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.